Słownik kart graficznych

Krótkie wyjaśnienia pojęć, które spotkasz w specyfikacji kart graficznych i w testach. Etykiety w specyfikacji każdej karty prowadzą do tych haseł.

0-9

12VHPWR / 12V-2x6: Szesnastopinowe złącze zasilania kart graficznych, które dostarcza do 600 W jednym przewodem. Stosują je m.in. karty GeForce RTX 40 i RTX 50.

Architektura: Projekt układu graficznego wspólny dla całej generacji kart, np. Ada Lovelace, Blackwell czy RDNA 4. Wyznacza funkcje i wydajność kart.
AV1: Nowoczesny, bezpłatny kodek wideo. Karty ze sprzętowym AV1 sprawnie je odtwarzają, a nowsze nagrywają dobry obraz w mniejszych plikach.

Chiplet: Układ złożony z kilku mniejszych kawałków krzemu zamiast jednego dużego. AMD zastosowało go w części Radeonów RX 7000.

DLSS: Technologia NVIDIA, która renderuje grę w niższej rozdzielczości i odtwarza ostry obraz siecią neuronową. Działa na kartach GeForce RTX.

FSR: Skalowanie obrazu AMD. Wersje 1-3 działają na kartach każdego producenta, a FSR 4 korzysta z AI i wymaga Radeonów RX 9000.

GDDR6: Typ pamięci graficznej używany od 2018 roku w większości kart - od GeForce RTX 20 po Radeony RX 9000 i karty Intel Arc.
GDDR6X: Szybsza odmiana GDDR6 opracowana przez firmę Micron we współpracy z NVIDIA. Trafiła tylko do wybranych kart GeForce RTX 30 i RTX 40.
GDDR7: Najnowszy typ pamięci GDDR, który zadebiutował w 2025 roku w kartach GeForce RTX 50. Daje wyraźnie wyższą przepustowość niż GDDR6.
Generowanie klatek: Technika, która wstawia wygenerowane klatki między klatki wyrenderowane przez grę. Zwiększa płynność obrazu, ale nie skraca opóźnienia sterowania.

HBM: Pamięć układana w stosy tuż obok układu graficznego, z bardzo szeroką szyną. W kartach do gier stosowało ją AMD w latach 2015-2019.

Infinity Cache: Duża pamięć podręczna w Radeonach od serii RX 6000. Ogranicza odwołania do VRAM, więc karta może mieć węższą szynę pamięci.

Jednostki cieniujące: Podstawowe jednostki obliczeniowe układu graficznego. NVIDIA nazywa je rdzeniami CUDA, a AMD procesorami strumieniowymi.

Path tracing: Najbardziej kompletna odmiana ray tracingu - całe oświetlenie sceny liczone promieniami. Wymaga najmocniejszych kart i skalowania obrazu.
PCIe: Złącze, przez które karta graficzna łączy się z płytą główną. Kolejne wersje (3.0, 4.0, 5.0) podwajają przepustowość.
Przepustowość pamięci: Ile danych na sekundę karta może przesłać między układem graficznym a pamięcią VRAM. Podawana w GB/s.

Ray tracing: Technika renderowania, która symuluje drogę promieni światła. Daje realistyczne odbicia, cienie i oświetlenie, ale mocno obciąża kartę.
Rdzenie RT: Wyspecjalizowane jednostki, które przyspieszają obliczenia ray tracingu. Bez nich śledzenie promieni jest bardzo wolne.
Rdzenie Tensor: Jednostki NVIDIA do szybkich obliczeń macierzowych. Napędzają DLSS, generowanie klatek i zadania sztucznej inteligencji.
ROP: Jednostki na końcu potoku graficznego, które zapisują gotowe piksele do pamięci, mieszają kolory i pomagają wygładzać krawędzie.

Szyna pamięci: Liczba bitów, które układ graficzny może naraz wymienić z pamięcią VRAM. Typowe wartości to 128, 192, 256 i 384 bity.

Taktowanie boost: Częstotliwość, z jaką układ graficzny typowo pracuje pod obciążeniem. Rzeczywiste taktowanie zależy od temperatury i limitu mocy.
TDP: Moc, jaką karta może pobierać pod pełnym obciążeniem w ustawieniach fabrycznych, podawana w watach. Wpływa na zasilacz, chłodzenie i hałas.
TFLOPS: Teoretyczna moc obliczeniowa karty w bilionach operacji zmiennoprzecinkowych na sekundę. Przydatna w obrębie generacji, myląca między nimi.
TMU: Jednostki teksturujące: pobierają z pamięci tekstury i nakładają je na powierzchnie obiektów, razem z filtrowaniem.

VRAM: Pamięć wbudowana w kartę graficzną. Trzyma tekstury, geometrię i bufory klatek - gdy jej brakuje, gra traci płynność.
VRR (G-Sync / FreeSync): Zmienne odświeżanie: monitor dopasowuje częstotliwość do liczby klatek z karty. Usuwa rozrywanie obrazu bez opóźnień V-Sync.

Wąskie gardło: Podzespół, który ogranicza wydajność całego komputera w danej grze - najczęściej procesor albo karta graficzna.

XeSS: Skalowanie obrazu Intela oparte na sieci neuronowej. Najlepiej działa na kartach Arc, ale uruchomisz je też na kartach NVIDIA i AMD.

Zalecany zasilacz: Orientacyjna moc zasilacza całego komputera z typową konfiguracją. Zalecenie producenta karty bywa wyższe.